Binnen de IT-sector blijft flexibiliteit enorm belangrijk. Tegelijkertijd is er één onderwerp dat al jaren terugkomt in gesprekken tussen opdrachtgevers en freelancers: de Wet DBA. En sinds de aangescherpte handhaving vanaf 2025 is dat onderwerp alleen maar actueler geworden.
Waar de wet jarenlang vooral op de achtergrond speelde, zien we in 2026 dat deze steeds concreter impact heeft op hoe organisaties externe professionals inzetten.
Maar wat betekent dat precies voor freelancers én IT-organisaties?
Wat is de Wet DBA ook alweer?
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) is bedoeld om duidelijkheid te geven over de vraag wanneer iemand als zelfstandige werkt en wanneer er eigenlijk sprake is van een dienstverband.
Het uitgangspunt is het tegengaan van schijnzelfstandigheid: situaties waarin iemand formeel als freelancer werkt, maar in de praktijk functioneert als werknemer.
De kern blijft daarbij hetzelfde: niet de contractvorm is leidend, maar de feitelijke arbeidsrelatie.
Waar kijkt de Belastingdienst naar?
In de beoordeling van een arbeidsrelatie spelen nog steeds dezelfde hoofdcriteria een rol, maar de toetsing is in de praktijk strenger en consistenter geworden sinds de hernieuwde handhaving.
Er wordt gekeken naar de mate van gezag binnen een opdracht. Als een opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer het werk wordt uitgevoerd, kan dat wijzen op een dienstverband.
Daarnaast speelt persoonlijke arbeid een rol. Hoe vrij is iemand om zich te laten vervangen of om zelfstandig invulling te geven aan de uitvoering van het werk?
Ook het ondernemersrisico blijft een belangrijk element. Een zelfstandige draagt in principe zelf het risico op opdrachten, omzet en continuïteit, terwijl een werknemer dat niet doet.
In de praktijk worden deze elementen steeds vaker in samenhang beoordeeld, waarbij vooral de feitelijke uitvoering zwaarder weegt dan de contractuele afspraken.
Wat is er veranderd sinds 2025?
Sinds de hernieuwde handhaving van de Wet DBA in 2025 is de praktijk veranderd. Waar eerder vooral werd gewaarschuwd of gecorrigeerd, zien we nu dat er actiever wordt gehandhaafd bij situaties waarin sprake lijkt van structurele schijnzelfstandigheid.
Dat heeft in de IT-sector merkbare gevolgen:
- organisaties zijn voorzichtiger geworden met langdurige freelance inzet
- contracten worden strikter opgesteld en vaker herzien
- sommige rollen worden sneller als vaste functie ingericht
- compliance en risicoanalyse spelen een grotere rol in inhuurprocessen
Vooral bij langdurige opdrachten binnen één team of organisatie is de beoordeling kritischer geworden.
Impact op de IT-markt
Binnen IT is de impact extra zichtbaar omdat freelancers vaak langdurig meedraaien in teams, soms zelfs volledig geïntegreerd in agile squads of DevOps-structuren.
Dat maakt de grens tussen zelfstandig werken en werken in een dienstverband soms minder duidelijk.
Organisaties willen flexibiliteit behouden, maar moeten tegelijkertijd risico’s beperken. Daardoor zien we dat er vaker wordt gewerkt met:
- duidelijke afgebakende opdrachten
- projectmatige inhuur in plaats van structurele rollen
- of hybride constructies via intermediairs
Voor freelancers betekent dit dat opdrachten soms anders worden vormgegeven dan voorheen, of dat er meer nadruk ligt op zelfstandige positionering en ondernemerschap.
Hoe ervaren freelancers dit in de praktijk?
De reacties onder freelancers blijven verdeeld. Een deel ervaart vooral meer voorzichtigheid vanuit opdrachtgevers, met name bij grote organisaties waar compliance zwaar weegt.
Opdrachten worden kritischer beoordeeld en verlengingen zijn soms minder vanzelfsprekend dan in het verleden. Tegelijkertijd blijft de vraag naar specialistische IT-kennis groot, waardoor freelancers zeker nog steeds kansen hebben — maar binnen striktere kaders.
Wat daarbij opvalt is dat transparantie en duidelijke afspraken belangrijker zijn geworden. Hoe beter een opdracht is afgebakend, hoe kleiner de onzekerheid aan beide kanten.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De Wet DBA blijft een onderwerp in beweging. De balans tussen flexibiliteit en zekerheid is nog niet definitief gevonden, en de praktijk laat zien dat zowel opdrachtgevers als zelfstandigen zoeken naar werkbare modellen.
Voor de IT-sector ligt de uitdaging vooral in het vinden van constructies waarin:
- echte zelfstandigheid behouden blijft
- risico’s juridisch beheersbaar zijn
- en organisaties toch flexibel kunnen blijven schakelen
Dat vraagt niet alleen om wetgeving, maar ook om duidelijke samenwerking en goed contractueel ontwerp.
Conclusie
De aangescherpte handhaving van de Wet DBA sinds 2025 heeft de dynamiek in de IT-freelancemarkt duidelijk veranderd. Niet door de wet zelf fundamenteel te wijzigen, maar door de manier waarop er in de praktijk op wordt toegezien.
Voor organisaties betekent dit meer focus op compliance en risicobeheersing. Voor freelancers betekent het dat zelfstandigheid niet alleen een juridische status is, maar ook steeds meer een manier van werken die aantoonbaar moet blijven.
Flexibiliteit blijft waardevol, maar vraagt in 2026 simpelweg om meer duidelijkheid dan voorheen.
About the author
Albertho is CISO en zet zich met passie in voor informatiebeveiliging en compliance met een sterke focus op veiligheid en betrouwbaarheid.
